Nanomaterialen en risicobeheersing: waar staan we nu?

Nanotechnologieën ontwikkelen zich razendsnel. Maar, hoe veilig is werken met Nanomaterialen voor de mens? Onderzoek om hierop een antwoord te krijgen is nog steeds gaande, daarom is voorzichtigheid geboden. Risicobeheersing voor werken met nanomaterialen is in principe hetzelfde als voor werken met andere (gevaarlijke) stoffen. Maar er zijn ook een paar belangrijke verschillen.

EU-OSHA icon dangerous substancesWat zijn nanomaterialen?

Nanomaterialen zijn structuren op een schaal die vergelijkbaar is met die van atomen en moleculen. Ze zijn onzichtbaar voor het blote oog. Hun kleine afmeting maakt de ontwikkeling van lichtgewicht materialen met hoge sterkte, hoge geleidbaarheid en een hoge chemische reactiviteit mogelijk. Nanotechnologieën worden vaak gezien als een van de belangrijkste doorbraken van de 21e eeuw.

Momenteel worden nanomaterialen gebruikt in een breed scala aan producten en in veel sectoren. Mogelijk bent u in uw dagelijks leven al met ze in aanraking gekomen, want ze worden gebruikt in onder andere voedselverpakkingen, cosmetica, verf en elektronica. Ze worden ook steeds meer gebruikt in sectoren zoals de luchtvaart, de bouw, de medische technologie en de auto-industrie.

Blootstelling en gezondheidseffecten

Onderzoek naar nanomaterialen is nog steeds in volle gang en het is belangrijk om te benadrukken dat niet elk materiaal gevaarlijk of giftig is. Er zijn echter aanwijzingen dat sommige nanomaterialen gevaarlijker zijn dan eerst werd gedacht en grotere gezondheidsrisico’s opleveren dan hetzelfde materiaal in bulkvorm. Sommige worden zelfs geclassificeerd als potentieel kankerverwekkend voor de mens.

Blootstelling aan gevaarlijke nanomaterialen op de werkplek kan zich voordoen in verschillende stadia van de toeleveringsketen, wat betekent dat werknemers zich er misschien niet eens van bewust zijn. Het grootste risico komt van deeltjes in de lucht, die vrijkomen bij de behandeling en verwerking van nanomaterialen. Deze deeltjes kunnen ofwel worden ingeademd of in contact komen met de huid.

Uit de Risk Assessment of Products of Nanotechnologies (PDF) van de Europese Commissie blijkt dat nanomaterialen met name de longen kunnen aantasten. Ook het cardiovasculaire systeem kan worden beïnvloed en sommige stoffen blijken de lever, nieren, het hart, de hersenen, het skelet en weke delen te bereiken.

Risicobeheersing op de werkplek

Momenteel zijn er geen blootstellingslimieten voor de werkplek, dus bedrijven moeten in de omgang met deze stoffen het voorzorgsbeginsel (PDF) toepassen. Dit betekent dat de blootstelling tot een minimum moet worden beperkt, ofwel “As Low As Reasonably Achievable” (ALARA). Over het algemeen moeten werkgevers dezelfde aanpak volgen als voor andere gevaarlijke stoffen. Risicobeoordelingen, gebruik van het STOP-principe (arbeidshygiënische strategie) en training worden – zoals gebruikelijk – aanbevolen. Werkgevers moeten ook de richtlijnen van de Europese Commissie volgen over de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers tegen de potentiële risico’s van nanomaterialen op het werk.

Meer weten?

Lees meer in de EU-OSHA infosheet over nanomaterialen of bekijk de speciale webpagina van de EU-OSHA over nanomaterialen met links naar informatie specifiek voor werkgevers, werknemers en arbo- en veiligheidsprofessionals.

Volg ook de EU-OSHA social-mediakanalen – Facebook, LinkedIn en Twitter (#EUhealthyworkplaces).

Deel deze pagina: